مدیر سايت: عباس اورنگ
متولد زنگی آباد نقش رستم در شهرستان مرودشت
نماینده سابق وزیر رفاه و رئیس هیات های تشخیص مطالبات تامین اجتماعی و
رئیس سابق اداره هماهنگی و نظارت بر بیمه های اجتماعی کشور

سازمان تامين اجتماعي
سازمان بازنشستگی کشوری
فرهادی پور کارشناس اقتصادی
نیکوپور کارشناس اقتصادی
محسن رياضي
حقوق كار و تامين اجتماعي
الهه رفيعي نژاد خبرنگار
-'طراح قالب'-

جايگاه شرط سني در بازنشستگي در ايران و ساير كشورها

 

تامين اجتماعي يكي از وظايف اصلي دولتهاست كه حسب اهميت ويژ‌ه‌اي اين وظيفه در نظم عمومي جامعه و پايداري آن دارد تلاش مي‌گردد اتخاذ سياستها و استراتژي‌ها در راستاي پايداري و حمايت از نظام تامين اجتماعي صورت پذيرد، چرا كه هرگونه اختلال در اين امور بواسطه تاثير قابل توجه آن بر نظم عمومي جامعه منجر به ايجاد بحران‌هاي پيچيده‌اي در سطح معادلات اقتصادي-اجتماعي خواهد شد. از اين رو با توجه به جايگاه حمايت بازنشستگي در مجموعه حمايت‌هاي تامين اجتماعي،  و متعاقب آن نقش سن افراد در احراز شرايط بازنشستگي و برخورداري از ‌حمايت‌هاي‌ مربوطه قبل از هرگونه تصميم‌گيري در خصوص اين عامل موارد ذيل شايان توجه است:

-          به استناد بند 15 ماده 2 قانون تامين اجتماعي (ق.ت.ا):"بازنشستگي عبارتست از عدم اشتغال بيمه شده به سبب رسيدن به سن بازنشستگي."

-          به استناد ماده 76 ق.ت.ا : "مشمولين اين قانون در صورت حائز بودن شرايطي از جمله سن مرد 60 سال تمام و سن زن به 55 سال تمام حق استفاده از مستمري بازنشستگي را خواهند داشت."

-          مطابق با تبصره 1 ماده 76 ق.ت.ا " مردان با 50 سال سن و زنان با 45 سال سن به شرط داشتن 30 سال سابقه تمام و پرداخت حق بيمه مربوطه مي‌توانند تقاضاي بازنشستگي نمايند."

-          به استناد ماده 78 ق.ت.ا : "كارفرما مي‌تواند بازنشستگي بيمه‌شدگاني را كه حداقل 5 سال پس از رسيدن به سن بازنشستگي مقرر در اين قانون به كار خود ادامه داده‌اند از سازمان تقاضا نمايد."

-          مشمولين قانون استخدام كشوري و مشتركين صندوق بازنشستگي كشوري بر اساس شرايط ذيل حق استفاده از مستمري بازنشستگي را خواهند داشت :

-          داشتن حداقل 60 سال سن با هر قدر سابقه خدمت با درخواست مستخدم (مستند بر بند الف ماده 74 ق.ا.ك).

-          دارا بودن 65 سال سن با هر قدر سابقه خدمت توسط دستگاه به غير از شاغلين مشاغل تخصصي (مستند بر ماده 77 ق.ا.ك).

-          دارا بودن 65 سال سن با هر قدر سابقه خدمت در مشاغل تخصصي در صورت درخواست و موافقت دستگاه متبوع (مستند بر ماده 10 قانون اصلاح مقررات مصوب 13/12/1368 ).

-          مستخدمين مرد با 50 سال سن و 25 سال سابقه خدمت مشروط به درخواست مستخدم و موافقت دستگاه ذيربط (مستند بر بند الف تبصره يك ماده 2 قانون اصلاح مقررات مصوب 13/12/1368).

-          و ...

مجموعه قوانين و مقررات فوق الذكر و همچنين قوانين مشابه در ساير كشورها مبين آن است كه بازنشستگي عبارت از يك حالت و يا يك مرحله جديد از دوره زندگي افراد است. بدين منظور همواره رابطه‌اي مستقيم و معني‌دار بين سن بيمه‌شدگان و شرايط احراز بازنشستگي در نظر گرفته مي‌شود كه برخي از دلايل وجود رابطه فوق عبارتست از:

-          رابطه مستقيم اميد به زندگي و رخداد حالت بازنشستگي: بررسي تجارب جهاني مبين آن است كه تعيين سن بازنشستگي متناسب با ميزان اميد به زندگي تبيين مي‌گردد. از اين رو در يك نگاه اجمالي مي‌توان دريافت كه در كشورهاي كه از سطح بهداشت عمومي بهتري برخوردارند بالطبع اميد به زندگي بيشتر و متعاقب آن سن بازنشستگي نيز بالاتر پيش‌بيني شده است.

-          در سالهاي اخير به دليل افزايش اميد به زندگي و كاهش بحران‌هاي مالي صندوق‌هاي بازنشستگي در اكثر كشورها سن بازنشستگي بعنوان يكي از عوامل اصلي، در اصلاحات بازنشستگي تغيير يافته است كه بطور مثال در 20 كشور ذيل بجز، كشور ما كه سن بازنشستگي مردان و زنان به ترتيب 5 و 10 سال كاهش يافته در ساير كشورها سن بازنشستگي حداقل بين 1 تا 10 سال افزايش يافته است. قابل توجه است كه در 20 كشور مورد بررسي سن بازنشستگي در ايران با پايين سن بازنشستگي براي مردان و زنان در رتبه بيستم قرار دارد.

 

اصلاحات انجام شده در سن بازنشستگي بر حسب جنس در كشورهاي مختلف

 

-          جلوگيري از بروز اختلال در نظام بازار كار. يكي از پديده‌هاي بسيار تاثير گذار بر اصلاح نظام بازار كار ايجاد فرصت شغلي براي نيروهاي جوان و داراي انگيزه فعاليت اقتصادي است. اصولا اين مهم علاوه بر افزايش ظرفيت‌هاي جديد شغلي، زماني ميسر خواهد شد كه بازنشسگان پس از وقوع حالت بازنشستگي به دليل انگيزه‌هاي اقتصادي يا ميل به تداوم فعاليت‌هاي شغلي، مجددا اشتغال به كار ننمايند. بررسي‌هاي مختلف نشانگر آن است كه در كشور ما بازنشستگان به لحاظ عدم رضايت از وقوع بازنشستگي و احساس به داشتن توان مجدد فعاليت اقتصادي كماكان تمايل دارند پس از بازنشستگي بلحاظ عدم وجود رابطه بين بازنشستگي و حالت بازنشستگي در كشور، به اشتغال در مشاغل قبلي يا واحدهاي كاري مشابه به تداوم فعاليت خويش اهتمام ورزند، هر چند كه عدم كفايت حقوق بازنشستگي نيز تا حدودي مي‌تواند عامل چنين بازگشت به كاري باشد.

-          قابل توجه است كه بازنشسته نمودن پيش از موعد نيروي كار نيز با هدف ايجاد فرصت شغلي از دو منظر فاقد وجاهت كارشناسي است، اولا به خاطر موارد پيشگفت بازنشستگان به اشتغال مجدد اهتمام نموده و عليرغم استفاده از حقوق بازنشستگي كماكان يك فرصت شغلي را هر چند خارج از واحد كاري قبلي، اشغال مي‌نمايند كه اصولا همين عامل دليل اصلي كاهش سن بازنشستگي يعني ايجاد فرصت‌هاي شغلي براي افراد جوياي كار را نفي مي‌نمايند. ثانيا افراد بازنشسته در صورت اشتغال مجدد، نه تنها در شرايط حاضر با اشتغال مجدد يكي فرصت شغلي را از جوانان اخذ كرده بلكه بواسطه عدم پرداخت حق بيمه مربوطه، در آينده نيز صندوق بيمه‌ايي را كه داراي ماهيت مشاع بين النسلي بوده و جوانان امروز بعنوان بازنشستگان آينده بايد از منافع آن برخوردار گردند را با كاهش منابع و بحران مواجه خواهد ساخت.

 

از اين رو با عنايت به مطالب پيشگفت پيشنهاد مي‌گردد در مواردي كه شرط سني از قوانين مربوط به وقوع حالت بازنشستگي بازنشستگي حذف شده است اصلاح شده  و  با توجه به اهميت موضوع و تجارب جهاني در ساير كشورها اصلاحات اساسي در اين خصوص در دستور كار مراجع ذيربط قرار گيرد.

لينك ثابت | نويسنده | موضوع | تاريخ |